حميد احمدى

144

تاريخ امامان شيعه ( فارسي )

امتناع ، آنان را به قتل برسانند . « 1 » به كرسى نشستن يزيد را بايد سرآغاز بحرانى دانست كه جامعه اسلامى و همه ذخاير معنوى و دينى را تاراج مىكرد . جامعه‌اى كه دچار بحران گسترده در مبانى سياسى ، اجتماعى و فرهنگى گردد ، نيازمند اقدامات جدّى و هوشمندانه رهبران و نخبگان سياسى و دينى جامعه و به ويژه امامت الهى است . تاريخ پيامبران الهى و امامان معصوم عليهم السلام نيز گواهى مىدهد كه سراسر حيات آنان تلاش و استقامت براى صيانت از جوهره پيام الهى و ارزش‌هاى انسانى در جامعه بوده است . هر بحران ضمن آنكه پيامدهاى مخرّبى در پى دارد ، از جهاتى ديگر مىتواند منشأ آثار سازنده‌اى باشد و خلاقيت ، نوآورى و تلاش‌هاى جديدى را باعث گردد . « 2 » گرچه زمينه‌هاى بحران از اواخر حكومت معاويه با در پيش گرفتن سياست‌هاى خشن و تبديل خلافت به سلطنت موروثى شكل گرفت ، آغاز بروز اين بحران و پيدايى آن را مىتوان شروع حاكميت يزيد دانست . او بر خلاف توصيه معاويه ، بعد از حكومت‌يافتن سريعاً با ارسال نامه‌اى خواهان بيعت امام حسين عليه السلام با خود شد . اين درخواست حاصل نگاهى است كه يزيد به جامعه و رهبران دينى داشت . پذيرش بيعت يزيد از سوى امام حسين عليه السلام همانند صلح امام حسن عليه السلام با معاويه نبود ؛ از آن روى كه معاويه متظاهر به دين و رعايت‌كننده اصول اخلاقى و ارزش‌هاى انسانى و دينى بود و دست‌كم خود را به اسلام و خلفا منتسب مىكرد . در واقع پذيرش حاكميت و جريان ضددينىِ آشكار ، به منزلهء پايان يافتن همه تلاش‌ها و دستاوردهاى چندين ساله مسلمانان و پيامبراسلام صلى الله عليه و آله بود . امام عليه السلام با علم به اين مسئله و آگاهى از اينكه بيعت او هيچ امنيتى براى وى و شيعيان ايجاد نخواهد كرد ، راه مبارزه علنى را در پيش گرفت ؛ چه وقتى ظلم و كفرِ علنى به صحنه آمد ، وظيفه امام نيز مبارزه در خفا نيست . از اين رو امام عليه السلام پس از نامه تند يزيد به حاكم مدينه ( مبنى بر بيعت گرفتن از امام عليه السلام يا كشتن او ) به عبدالله بن عباس فرمود : « به خدا سوگند ! مرا رها نخواهند كرد تا وقتى كه قلبم را از سينه‌ام بيرون آورند » . « 3 »

--> ( 1 ) . محمد بن جرير طبرى ، تاريخ الامم و الملوك ، ترجمه ابوالقاسم پاينده ، ج 5 ، ص 338 ؛ احمد بن يحيى بلاذرى ، انساب الاشراف ، به كوشش محمد حميدالله ، ج 5 ، ص 313 . ( 2 ) . بنگريد به : مهدى الوانى ، « سازمان‌هاى بحران‌پذير و بحران‌ستيز دانش مديريت » ، فصلنامه دانش مديريت ، ش 35 ، به نقل از : جعفر رحمانى ، امام حسين عليه السلام و رهبرى بحران ، ص 36 . ( 3 ) . على بن محمد ( ابن‌اثير ) ، الكامل فى التاريخ ، ج 4 ، ص 39 ،